Nghị viện châu Âu vẫn rơi vào tình trạng chia rẽ sâu sắc về mặt thực tế, ý thức hệ và kinh tế đối với chính sách nông nghiệp châu Âu mới (GLB). Với kết quả 452 phiếu thuận, 178 phiếu chống (và 57 phiếu trắng), chính sách này được thông qua như là “phương án khả thi nhất”, “ít gây hại nhất” hoặc “chọn lựa trong trường hợp không có phương án tốt hơn”.
Việc hoàn toàn thiếu mối liên hệ pháp lý hoặc tài chính giữa các mục tiêu khí hậu và môi trường với chính sách nông nghiệp là điểm vấp ngã lớn đối với nhiều người, nhưng lại được coi là một ưu điểm đối với những người khác. “Làm sao Nghị viện này lại có thể tuyên bố tình trạng khẩn cấp về khí hậu, đưa ra các tham vọng cho đa dạng sinh học và sản xuất thực phẩm bền vững rồi lại làm ngược lại như hiện nay?” Anja Hazekamp (PvdD) đã tự hỏi như vậy.
Mục tiêu của chính sách nông nghiệp mới là thân thiện hơn với khí hậu và môi trường, đồng thời cho phép các quốc gia thành viên EU có quyền tự chủ hơn trong việc thực hiện. Một trong những thay đổi lớn là việc áp dụng các “chính sách sinh thái” (eco-regelingen); các khoản thanh toán chiếm 25% tổng trợ cấp trực tiếp chỉ được cấp cho những phương pháp canh tác có lợi cho môi trường.
Lần đầu tiên GLB cũng sẽ bao gồm các “điều kiện” về xã hội, theo đó chỉ những doanh nghiệp nông nghiệp tôn trọng quyền lao động của nhân viên mới được nhận trợ cấp, từ năm 2023 trên cơ sở tự nguyện và bắt buộc từ năm 2025. Hơn nữa, một phần trợ cấp phải dành cho các nông dân trẻ.
Một khác biệt lớn là chính sách nông nghiệp mới trao quyền cho các kế hoạch chiến lược quốc gia, để EU giao nhiều trách nhiệm hơn cho từng quốc gia thành viên. Hiện tại, đa số quốc gia đang hoàn thiện các chương trình quốc gia của họ để gửi đến EU trước ngày 31 tháng 12.
Phê phán của những người phản đối (đặc biệt trong liên minh cánh tả GUE/NGL và Đảng Xanh) là EU đã giao việc thực thi chính sách nông nghiệp thân thiện với khí hậu cho các chính phủ quốc gia, trong khi gần như không có hình phạt nào được quy định trên giấy, khiến không ai buộc phải đạt được mục tiêu khí hậu. Ngược lại, những người ủng hộ cho rằng phương án “ít tập trung hơn, có tính quốc gia hơn” là một sự cải thiện.
Đại diện Đảng Xanh Bas Eickhout chê trách cách thức hình thành GLB này. “Ủy ban cho phép Nghị viện và các quốc gia thành viên EU làm cho đề xuất này xanh hơn. Nhưng các bộ trưởng lại muốn dành càng nhiều tự do càng tốt cho nước mình trong việc sử dụng tiền, và do vậy có rất ít quy định về môi trường.
Tại Nghị viện châu Âu, nhiều người xem các khoản trợ cấp nông nghiệp chủ yếu là ‘tiền cho nông dân’, chứ không phải tiền thuế. Và do vậy một cuộc cải cách mạnh mẽ đã không xảy ra,” Eickhout nói. Tuy nhiên, một đề xuất sửa đổi nhằm từ chối toàn bộ dự thảo GLB để bắt đầu lại đã bị bác bỏ với 504 phiếu chống và 153 phiếu thuận.
Bert-Jan Ruissen (SGP), nhà đàm phán GLB duy nhất của Hà Lan, cho rằng thỏa thuận này là một sự thỏa hiệp xứng đáng được ủng hộ. Ông nhấn mạnh rằng một số tham vọng không thực tế của Ủy ban đã được giảm xuống mức phù hợp. Ông gọi việc dịch chuyển 25% trợ cấp thu nhập sang các chính sách sinh thái là “cân bằng tốt”.
Không chỉ những người ủng hộ mà cả những người do dự và phản đối cũng công nhận rằng chính sách EU mới ít bị áp đặt từ trên xuống hơn, và ít bị quyết định từ các cơ quan EU tại Brussels hơn. Phần lớn cũng thừa nhận rằng trợ cấp nông nghiệp sẽ không còn là “bảo đảm thu nhập” mà là các khoản thanh toán cụ thể cho dịch vụ và sản phẩm đã được cung cấp.
Europarlamentar Jan Huitema (VVD), thành viên của cả ủy ban nông nghiệp lẫn môi trường cho biết ông “vui mừng vì lần đầu tiên trong lịch sử chính sách nông nghiệp châu Âu, một phần của quá trình xanh hóa không bị chi phối bởi các biện pháp chung từ Brussels.
Mục tiêu đã trở nên chi phối hơn. Một phần ngân sách giờ đây được gắn trực tiếp với kết quả xanh hóa thực tế đạt được. Đó là sự đảm bảo tốt nhất cho một quá trình xanh hóa thành công,” ông nói như vậy.