Ngày thứ Tư, Nghị viện châu Âu và Ủy ban châu Âu sẽ bắt đầu cuộc thảo luận chính trị công khai đầu tiên về điều có thể sẽ là sự sửa đổi giữa kỳ có tác động lớn nhất trong lịch sử ngân sách đa niên của EU.
Cuộc tranh luận này đánh dấu giai đoạn thứ hai trong một sự chuyển hướng tại EU, sau khi vào tháng Hai và tháng Ba, các bộ trưởng và lãnh đạo chính phủ các nước EU đã thực hiện bước đầu tiên và đồng ý với một quỹ hỗ trợ kiểu Marshall mới. Nghị viện châu Âu giờ đây sẽ mở đường cho Ủy ban xem xét lại toàn bộ ngân sách EU hiện có.
27 Ủy viên và Chủ tịch Ủy ban Ursula von der Leyen sẽ trình bày tại Brussels về cách họ muốn dành hàng trăm tỷ euro cho quỹ khổng lồ nhằm phục hồi thiệt hại kinh tế do đại dịch corona. Họ dự kiến sẽ trình bày tác động tài chính đầu tiên vào tuần tới, ngày 20 tháng 5. Đây sẽ là giai đoạn thứ ba của tiến trình họp bàn về việc đưa quỹ khổng lồ corona này vào ngân sách EU.
Tất cả các quốc gia châu Âu đều chịu ảnh hưởng của đại dịch. Nhưng nguy cơ có sự khác biệt lớn về mức độ đau đớn kinh tế và cơ hội phục hồi. Hy Lạp (-9,7% GDP), Ý (-9,5%), Tây Ban Nha (-9,4%) và Pháp (-8,2%) bị suy giảm mạnh hơn so với ví dụ như Đức (-6,5%).
Số liệu vẫn còn là bí mật chính thức, nhưng một bản ghi nhớ bị rò rỉ đề xuất ngân sách tối đa lên tới 2 nghìn tỷ euro. Khi ngân sách được hoàn tất (và các Ủy viên đã đồng ý cắt giảm các ngân sách hiện hành của họ!) thì hàng tỷ euro sẽ được đầu tư để phục hồi nền kinh tế châu Âu.
Có bất đồng ngầm về việc các nước nhận tiền từ quỹ corona này sẽ nhận dưới dạng viện trợ không hoàn lại hay khoản vay có lãi suất hay không. Nếu là khoản vay có lãi, họ phải hoàn trả một phần. Một số người thì gọi đó là “cầm cố hoặc thuê đất vĩnh viễn.”
Chủ tịch Ủy ban Ngân sách của Nghị viện, ông Johan Van Overtveldt người Bỉ (ECR), về việc “trợ cấp và khoản vay”, nói rằng ông muốn nhìn thấy sự cân bằng giữa thu và chi của quỹ giữ cho sự đoàn kết và trách nhiệm song hành.
Việc trình bày về nguồn tài chính cho hàng tỷ đầu tiên (trong ngân sách 2020 và 2021) ngày 20 tháng 5 sẽ trùng với sự kiện trình bày kế hoạch toàn diện về khí hậu EU - Green Deal vốn được chờ đợi từ lâu và đã hai lần bị hoãn. Trong các phiên bản dự thảo đầu tiên của kế hoạch này, Phó Chủ tịch Frans Timmermans đã khẳng định rõ EU cần thay đổi nhiều nếu muốn trở nên trung hòa về khí hậu trong 15 hoặc 20 năm tới. Điều đó đồng nghĩa thay đổi sâu sắc trong việc sử dụng năng lượng và tài nguyên, giảm ô nhiễm môi trường và khí thải, cũng như thuế và trợ cấp khác.
Ủy ban châu Âu ngày hôm nay tại Brussels khẳng định thiệt hại kinh tế do đại dịch corona ở nhiều quốc gia không phải là rào cản hay trở ngại cho sự chuyển đổi sang Green Deal, mà chính Green Deal có thể trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế theo hướng mới tại các nước EU.
Nghị viện châu Âu sẽ tranh luận với Chủ tịch Ủy ban Von der Leyen về đề xuất mới này vào ngày thứ Tư. Vào thứ Sáu, nghị viện sẽ bỏ phiếu về một nghị quyết mà có vẻ sẽ được thông qua với đa số áp đảo. Ngoài ra, nghị viện cũng sẽ bỏ phiếu vào thứ Tư về một lời kêu gọi gửi đến Ủy ban châu Âu để đưa ra kế hoạch khẩn cấp. Nếu đàm phán ngân sách thất bại hoặc bị trì hoãn, cần có các bảo đảm cho các khoản trợ cấp EU sau ngày 1 tháng 1 năm 2021.