Đảng cực hữu chống nhập cư PVV của Geert Wilders hiện mất 11 ghế trong Quốc hội và đứng ở mức 26 ghế (trên tổng số 150), trong khi đảng tự do thân châu Âu D66 giành được 17 ghế và cũng tạm thời có 26 ghế. Khoảng cách giữa họ chỉ vỏn vẹn khoảng hai ngàn phiếu trong khi kết quả tại thủ đô Amsterdam và hơn một trăm ngàn phiếu gửi từ Hà Lan ở nước ngoài vẫn chưa được kiểm đếm.
Theo tập quán nghị viện, phe có đoàn nghị sĩ lớn nhất trong Quốc hội gồm 15 đoàn có thể bắt đầu các cuộc đàm phán quyết định hướng đi để thành lập liên minh mới. Lãnh đạo PVV Wilders, người mà liên minh cực hữu bốn đảng trước đây của ông bị sụp đổ vào mùa thu này, cho biết muốn chờ kết quả cuối cùng của cuộc bầu cử.
Đã rõ ràng rằng các đảng đối lập cánh tả có số phiếu giảm sút. Cựu ủy viên EU Frans Timmermans, người trong 2 năm qua lãnh đạo một đảng hợp nhất giữa các đảng xã hội dân chủ PvdA và Đảng Xanh, như năm 2023 không thể trở thành đảng lớn nhất, mất 5 trên 25 ghế và ngay lập tức tuyên bố từ chức lãnh đạo đảng.
Dù điều này làm cho việc bắt đầu đàm phán liên minh trở nên không chắc chắn, kết quả cuối cùng (có thể phải vài tháng nữa) gần như đã được dự đoán trước. Gần như tất cả các đảng chính trị trong chiến dịch bầu cử đều tuyên bố sẽ không bao giờ liên minh với đảng chống Hồi giáo của Wilders.
Trước đó hơn mười năm, ông đã từng tự ý phá vỡ một liên minh (với các đảng CDA và VVD) và gần đây đã làm sụp đổ chính phủ 'cánh hữu nhất trong lịch sử' do ông đứng đầu, nên lần này hầu như không ai muốn hợp tác với ông nữa.
Dù PVV - ngay cả sau khi có thể phải kiểm lại toàn bộ phiếu - có trở thành phe lớn nhất, thì việc hình thành chính phủ của Wilders đã rõ sẽ thất bại, và lãnh đạo đảng D66 Rob Jetten có thể sẽ được giao nhiệm vụ thành lập chính phủ.
Trong trường hợp đó, D66 có thể thành lập liên minh trung hữu năm đảng (79 ghế trên 150) 'ngoài cánh hữu' với CDA (đảng dân chủ Kitô giáo), VVD (đảng bảo thủ), JA21 (phái tách ra cánh hữu từ cử tri PVV không hài lòng) và BBB (đảng nông dân), hoặc một liên minh bốn đảng 'ngoài cánh tả' với CDA, VVD và GroenLinks/PvdA (86 trên 150 ghế).
Đảng bảo thủ VVD có thể giữ vai trò then chốt: lãnh đạo đảng Dilan Yesilgöz đến nay vẫn giữ quan điểm không muốn liên minh với những 'cánh tả cực đoan' GroenLinks/PvdA, theo cách bà gọi.
Đảng CDA được biết luôn ưu tiên 'cai trị về phía hữu' khi tham gia chính phủ, nhưng người lãnh đạo mới Henri Bontenbal đã kêu gọi Yesilgöz hãy 'không dựng nên các rào cản'.
Lãnh đạo D66 34 tuổi - đồng thời là ứng viên thủ tướng - Jetten trong chiến dịch đã bày tỏ rằng ông ưu tiên một 'liên minh từ trung tâm'. Ông cũng đã mạnh mẽ phản đối việc hợp tác với các đảng chống EU và chống biến đổi khí hậu. Với 26 ghế giành được lần này, đảng tự do dân chủ D66 đạt quy mô lớn nhất từ trước đến nay, và họ gọi đây là kết quả bầu cử lịch sử.