Thứ Hai tuần này tại Hà Lan sẽ bắt đầu phiên tòa xét xử các nghi phạm Nga và Ukraine về việc bắn rơi chiếc máy bay chở khách của Malaysia MH17. Ngay từ đầu, qua một so sánh quốc tế đã rõ ràng rằng thảm kịch này không thể ngăn chặn được. So sánh đó cũng cho thấy trách nhiệm và câu hỏi về lỗi sai lầm đã có thể được trả lời từ rất sớm và một cách dễ dàng hơn nhiều.
Trong 60 năm qua, trên toàn thế giới đã xảy ra hơn hai mươi trường hợp máy bay chở khách bị bắn rơi. Không phải tất cả đều có thể so sánh với MH17. Đôi khi đó là một cuộc tấn công có chủ đích, được chuẩn bị kỹ càng nhằm vào một tổng thống, một người hòa giải hoặc lãnh đạo Liên Hiệp Quốc (1961 Dag Hammerskjöld, 1994 các tổng thống Rwanda và Burundi). Trong khoảng mười trường hợp khác, đó là một hành động quân sự có chủ đích trong một cuộc nội chiến hoặc xung đột công khai. (hai lần ở Rhodesia, hai lần ở Angola, ba lần ở Afghanistan, ba lần ở Abkhazia).
Cũng có trường hợp một đơn vị phòng không đang tập trận không chỉ tập luyện giả lập mà còn vô tình phóng tên lửa thật. Điều này gần như chắc chắn đã xảy ra vào năm 1962 với một máy bay Aeroflot của Nga trên bầu trời Siberia. Cũng tương tự, năm 1980, trên biển Địa Trung Hải, một máy bay dân dụng Ý bị bắn rơi trong lúc tập trận chiến đấu cơ của Hoa Kỳ, Pháp, Ý và Libya. Phải đến năm 2013, người Ý mới thừa nhận đã dùng một quả tên lửa thật.
Những sự kiện liên quan đến MH17 có nhiều điểm tương đồng với ít nhất khoảng mười trường hợp khi trong tình huống căng thẳng của một cuộc xung đột quân sự, phòng không địa phương dường như đã phạm sai lầm. Trong những vụ này, không phải máy bay quân sự địch bị bắn hạ mà là các máy bay dân dụng đã bị tên lửa tấn công, với hậu quả thảm khốc. Ví dụ, năm 1975, một chiếc máy bay của hãng Malév Hungary khi đang tiếp cận sân bay Beirut đã bị một bên tham chiến trong cuộc nội chiến Lebanon bắn rơi.
Đầu năm nay, một chiếc máy bay chở khách Ukraine vừa cất cánh tại Tehran đã bị phòng không Iran bắn hạ vì trên radar bị nhầm là một cuộc tấn công từ Iraq, chỉ vài giờ sau khi Iraq đã bắn tên lửa tấn công một tướng Iran. Trong cơn căng thẳng chiến đấu, phòng không Iran rõ ràng đã đánh giá sai tình hình.
Việc không quân Nga không ngần ngại nhấn nút bắn đã từng được chứng minh rõ ràng vào các năm 1978 và 1983 khi tiêm kích Nga bắn hạ các máy bay chở khách Hàn Quốc bay ở độ cao lớn. Phi công Hàn Quốc (theo Moscow) đã không tuân lệnh đổi hướng bay.
Cả hai vụ việc đều là các chuyến bay thương mại bay qua Alaska đi và về Mỹ, và theo Moscow đã xâm phạm không phận Nga. Trong một trường hợp, Moscow kiên trì trong mười năm rằng chuyến bay KL007 là một nhiệm vụ do thám. Moscow cũng từ chối chuyển các hộp đen thu hồi được cho các nhà điều tra hàng không quốc tế. Cả hai máy bay đều rơi ở phía đông Murmansk trong Thái Bình Dương.
Năm 1988, thủy thủ đoàn của tàu khu trục Mỹ USS Vincennes trên Vịnh Ba Tư nhìn thấy trên radar một máy bay chở khách Iran đang cất cánh bị nhầm là một tiêm kích F14 trang bị tên lửa phòng không đang bay tới tấn công. Ban đầu Mỹ hoàn toàn đổ lỗi cho Iran.
Trong thời gian dài đã có những bất đồng trong nội bộ chính quyền Mỹ về cách xử lý vấn đề này. Lầu Năm Góc nhiều năm khẳng định rằng không quân Iran cho tiêm kích của họ phát tín hiệu nhận dạng dân dụng. Cuối cùng các khiếu kiện của Iran chống lại Mỹ được Tòa án Hình sự Quốc tế tại La Haye giải quyết vào năm 1996, với khoản bồi thường cho gia đình các nạn nhân Iran và một sự thừa nhận lỗi mơ hồ.
Từ tài liệu mà các điều tra viên JIT đã thu thập cho tới nay và qua so sánh với những tình huống tương tự, có thể nhận định trong vụ MH17 đã xảy ra một sự trùng hợp các hoàn cảnh, có thể hiểu được nhưng dẫn tới kết cục thảm khốc.
Ở phía đông Ukraine đang diễn ra một cuộc xung đột vũ trang. Trong vài ngày đã có nhiều máy bay quân sự và trực thăng bị bắn rơi. Phòng không Ukraine chủ yếu theo dõi các chuyến bay từ phía đông đến, còn phiến quân phía đông dường như giám sát các chuyến bay đến từ phía tây qua màn hình radar.
Trên tiền tuyến căng thẳng và chết người ở Donbass, một lính hạ sĩ hoặc trung sĩ mệt mỏi và áp lực có thể đã nhầm lẫn chiếc MH17 đang bay ở độ cao lớn gần đó là một máy bay địch nguy hiểm, báo động được bật lên, chỉ huy cho phép hoặc nhận lệnh và một quả tên lửa đã được phóng đi. Giống như nhiều sự việc trước đó….