Những người ký thư – bao gồm Ý, Áo, Đan Mạch và Ba Lan – kêu gọi có một “cuộc đối thoại thẳng thắn” về cách thức áp dụng Công ước châu Âu về nhân quyền. Họ cho rằng công ước này, đặc biệt là các cách giải thích của các thẩm phán châu Âu, trong thực tế quá thường xuyên cản trở việc trục xuất những người không có tư cách cư trú.
Chín quốc gia muốn chính thức hóa cuộc tranh luận này tại một hội nghị thượng đỉnh châu Âu sắp tới, tuy nhiên vẫn chưa rõ liệu có đủ sự ủng hộ trong EU cho điều này hay không. Nội dung của bức thư chung vẫn chưa được công bố đầy đủ.
Họ đặc biệt chỉ trích các phán quyết của Tòa án Nhân quyền Châu Âu (ECHR). Theo chín quốc gia này, tòa án này ít quan tâm đến các lợi ích an ninh quốc gia.
Hành động này là kết quả của một thỏa thuận trước đó giữa các lãnh đạo EU nhằm mở rộng khái niệm “quốc gia thứ ba an toàn”. Nhờ đó, người xin tị nạn có thể được chuyển đến các quốc gia ngoài EU để chờ xử lý thủ tục xin tị nạn. Cách tiếp cận này phù hợp với các nỗ lực rộng lớn hơn nhằm hạn chế dòng người di cư vào EU.
Các tổ chức nhân quyền đã chỉ trích gay gắt phương pháp mới này. Họ nhấn mạnh rằng ECHR và các cơ quan EU khác trước đây đã nhiều lần phán quyết rằng quyền của người di cư không được phép bị xâm phạm, ngay cả khi là các trường hợp nghi ngờ hoặc bị kết án phạm tội.
Theo Thủ tướng Ý Meloni, cần xem xét lại khung nhân quyền châu Âu hiện nay để ngăn chặn “lạm dụng hệ thống”. Bà cho rằng quyền được bảo vệ không được biến thành việc cho phép những người gây nguy hiểm cho xã hội được ở lại vĩnh viễn.
Đồng thời, trong EU cũng có những tiếng nói phản đối hướng đi này. Trong đó, các đảng xã hội chủ nghĩa và một số ủy viên EU cảnh báo rằng việc làm suy yếu các phán quyết của ECHR có thể làm giảm sức mạnh của toàn bộ hệ thống bảo vệ nhân quyền ở châu Âu. Họ lo ngại điều này dẫn đến sự bất bình đẳng pháp lý và các vụ trục xuất tùy tiện.